İletişim sadece dille sınırlı değildir, aynı zamanda  sembollerin anlaşılmasını ve sözel olmayan iletişimi de içerir. İletişim süreci karmaşıktır, ancak çok hızlı gelişmektedir. Normal olarak gelişen çocuklar  iletişimin üç aşamasını yaşayarak gelişirler. Kasıtlı  iletişim, bir ihtiyacı bir isteği karşılamak için veya dikkat çekmek amacıyla sesin veya jestlerin kullanılmasıdır. Sembolik iletişim,  ihtiyaçları karşılamak ve dikkat çekmek ve başkalarıyla etkileşim için erken dilin kullanılmasıdır. Linguistik iletişim ise iletişimin en nihai ve gelişmiş fazıdır.  Bu fazda  iletişiminin birçok farklı biçimi kullanılarak başkalarıyla tam bir söylemde bulunabilme kabiliyetidir. İletişim gelişimi bebeklikte başlar. Ağlama, sosyal etkileşimin ilkel  biçimidir. Yüz ifadelerini gözlemleyen, etrafına bakan normal gelişim gösteren bebekler duyguyu hissederler ve nesne ile insanlar arasındaki ilişkiyi biçimlendirmeye başlarlar. Altı ile yedinci ayda bebekler babıldamaya başlar ve başka insanların ağlayarak dikkatini çekmeye çalışırlar. Ayrıca vokal sesler de çıkarırlar. Bebekliğin son aylarında isteklerini ve ihtiyaçlarını ifade etmek için jest ve mimiklerini kullanmaya başlarlar. Bu durum amaçlı iletişimin en erken biçimini oluşturmaktadır. Tablo 1’de normal dil ve iletişim  gelişim aşamaları gösterilmektedir.

Tablo 1. Normal dil ve iletişim gelişimi

Yaş

Sözel İletişim için

Sözel Olmayan iletişim

Erken Bebeklik

Ağlama 

İnsanlara ve insanların yüzüne odaklanır.

6 -7. aylar

Babling; dikkat çekmek için vokal sesler kullanır.

Çevresindeki dili fark etmeye başlar.

10 -13. ay arası

İlk kelimelerini söyler, bazı kelimelerin anlamlarını fark etmeye başlar.

Elini sallama ve işaret etmek gibi jestleri kullanmaya başlar.

16. aylar

Amaçlı olarak ilk kelimeleri kullanmaya başlar.

Jestleri amaçlı ve daha seçici kullanır, kelimelerle eşleştirir.

18 -24. Aylar

Soru sormaya,cevap vermeye başlar. Karşılıklı sohbette sıra alma davranışı gösterir.

Kompleks hareketlerde diğer çocuklar ve erişkinlerden sonra hareketleri taklit eder.

24. aylar

İki kelimeli cümleler kullanır.

Ortak ilgi kurar.

3 - 5 Yaş

Giderek daha karmaşık dil kullanır,  tam cümleler kurar.

Daha karışık sembolik oyunlar oynar.

Kaynak : Helfin & Alaimo, 2007; Sowden, Perkins, & Clegg, 2008; Tager-Flusberg etal., 2005.

İletişimin gelişiminde gecikme ve/veya bozukluk olması bazı çocuklarda en yaygın semptomlardandır. Bir çocuğun dil gelişiminin seviyesi, gelişimsel problemin en iyi işaretçisi olabilir.

          Amerikan Konuşma, Dil ve İşitme Derneği  (ASHA)’ya göre, iletişim bozuklukları Amerika’da en yaygın bozukluklar arasındadır. İletişim bozukluğu, tek başına konuşma, dil  veya işitme bozukluğu olarak görülebileceği gibi birden fazla  kombinasyon olarak da görülebilir.

Dil, iletişimi sağlamada araç olarak kullanılan sesler, sembol ve sözcükler gibi  temel birimleri içine alan insanlara özgü bir sistemdir. Dili oluşturan beş temel birleşen vardır. Bunlar;  Bir dilde cümle biçimlerini oluşturan kelimelerin anlamlı sıralanışıyla ilgili olan söz dizimi (syntax), dilde kullanılan dilin en küçük anlamlı parçaları olan morfemlerin nasıl kullanılacağı ile ilgili  kuralları oluşturan biçimbilgisi (morfoloji), konuşma seslerini oluşturan fonemlerinin kullanımını ve kombinasyonunu içeren ses bilgisi (fonoloji) ve  dilde kelimelerin kombinasyonları ve anlamlarını oluşturan anlam bilgisi (semantik), sosyal durumlarda ve sohbetlerde dilin kullanımıyla ilgili kuralları oluşturan pragmatiktir.

Dil, sosyal olarak paylaşılan kurallar ve bu kuralların sadece akademik olarak değil aynı zamanda sosyal etkileşimlerinde de başarılı olacak şekilde kullanılması ve anlaşılmasıyla oluşur. Uygun dil yaşına sahip bireyler;

  • İyi bir kelime hazinesine sahiptir.
  • Çoklu anlama sahip olan kelimeleri rahatlıkla anlar ve kullanır.
  • Yeni kelimeleri ve kelime kombinasyonlarını nasıl kullanacaklarını bilirler.

Çocuklarda doğumdan itibaren dil gelişimi devam etmektedir ve çocuğun dil gelişiminde belli yaşlara göre ilerlemesi beklenen bazı aşamalar bulunmaktadır.

Whatsapp BilimDil Konuşma Gelişim Danışmanlık Merkezi